POSTACIE
czcionka większa czcionka normalna czcionka mniejsza

Józef Piłsudski

Marszałek Józef Piłsudski urodził się 5 grudnia 1867 roku w Zułowie, w powiecie święciańskim, pod Wilnem, w rodzinie szlacheckiej. Jego ojciec Józef Wincenty Piłsudski był komisarzem Rządu Narodowego na Żmudzi w czasie powstania styczniowego. Ród Piłsudskich należał do starych rodów litewskich, podobnie jak ród matki, Marii z Billewiczów. Rodzina Józefa Piłsudskiego wiodła bardzo skromne życie. Rodzice Józefa, zaangażowani w pracę niepodległościową, oddani ideałom narodowym, w tym samym duchu wychowywali swoje dzieci. W domu Piłsudskich, jak i na całych kresach wschodnich dawnej Rzeczpospolitej, za głównego wroga Polski uważano Rosję. Józef Piłsudski był jednym z najwybitniejszych Polaków żyjących na przełomie XIX i XX wieku. Wpisał się do panteonu bohaterów narodowych jako działacz niepodległościowy, dowódca i polityk.

Po ukończeniu gimnazjum w 1885 roku zaczął studiować medycynę na uniwersytecie w Charkowie, lecz w 1886 roku przerwał studia. W tym okresie związał się z organizacją dążącą do obalenia ustroju za pomocą terroru. Aresztowany 22 marca 1887 roku w Wilnie pod zarzutem udziału w przygotowywaniu zamachu na cara Aleksandra III, został skazany na pięć lat zesłania we wschodniej Syberii. Przebywał w Kireńsku nad Leną do sierpnia 1890 roku i w Tunce do maja 1892 roku.

W czasie rewolucji w Królestwie Polskim (1905–1906) Józef Piłsudski był faktycznym kierownikiem Wydziału Techniczno-Bojowego (potem Wydziału Bojowego) Polskiej Partii Socjalistycznej, któremu podlegała Organizacja Bojowa. Jej członkowie mieli się stać zaczynem wyzwoleńczej armii polskiej.

Był twórcą licznych organizacji niepodległościowych. Z jego inspiracji w 1908 roku we Lwowie powstał tajny Związek Walki Czynnej, a w późniejszym okresie organizacje strzeleckie, których zadaniem było szkolenie kadr oficerskich i podoficerskich dla przyszłej armii polskiej i walka zbrojna o odbudowę państwa polskiego. Za głównego wroga niepodległości Polski uważał Rosję. Z tego powodu godził się na taktyczną współpracę z państwami centralnymi, głównie z Austro-Węgrami. Przekraczając granicę Królestwa Polskiego 6 sierpnia 1914 roku z I Kompanią Kadrową miał zamiar wzbudzić patriotyczny entuzjazm ludności i wywołać na terenie zaboru rosyjskiego powstanie narodowe oraz stać się zalążkiem armii narodowej.

Wobec załamania się koncepcji wybuchu powstania, 16 sierpnia przystąpił do powstałego cztery dni wcześniej Naczelnego Komitetu Narodowego. Wraz z decyzją o utworzeniu Legionów Polskich, 27 sierpnia 1914 roku objął dowództwo nad 1 Pułkiem Piechoty, zorganizowanym z podległych mu oddziałów, które to siły od października Austriacy określali mianem „grupy Piłsudskiego”. Poza tym we wrześniu 1914 roku na ziemiach Królestwa Polskiego, zajętych przez wojska niemieckie, powołał Polską Organizację Narodową. Rozkazem Naczelnego Wodza arcyksięcia Fryderyka z 15 listopada 1914 roku został awansowany na brygadiera. Był dowódcą I Brygady i dowodził nią w większości bitew. W dniu 29 lipca 1916 roku złożył rezygnacje z dowództwa z powodów politycznych. Był inicjatorem powstania tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej. Latem 1917 roku doprowadził do tzw. kryzysu przysięgowego w Legionach Polskich, w wyniku czego 22 lipca został aresztowany. Od końca sierpnia 1917 r. więziony był w twierdzy magdeburskiej. Po zwolnieniu z więzienia, 10 listopada 1918 roku przybył do Warszawy. Dzień później Rada Regencyjna przekazała mu władzę wojskową, a 14 listopada władzę zwierzchnią nad krajem. W dniu 22 listopada został Tymczasowym Naczelnikiem Państwa, sprawując jednocześnie naczelne dowództwo sił zbrojnych. Był jednym z głównych organizatorów państwa polskiego i zjednoczonego Wojska Polskiego.

6 dni po tym fakcie Naczelnik Państwa podpisał dekret otwierający nowy rozdział w historii morskiej II Rzeczypospolitej. "Z dniem 28 listopada 1918 roku rozkazuję utworzyć marynarkę polską, mianując jednocześnie pułkownika marynarki Bogumiła NOWOTNEGO, szefem Sekcji Marynarki Wojennej przy Ministerstwie Spraw Wojskowych". Dokumentem tej treści Józef Piłsudski powołał do życia „Marynarkę Polską", nie precyzując wprawdzie, że chodzi o Marynarkę Wojenną jednakże okoliczności i ludzie powołani do tej historycznej misji, uzasadniają traktowanie tej daty jako dzień narodzin Polskiej Marynarki Wojennej po 123 latach zaborów.

Po wyborach parlamentarnych, 20 lutego 1919 roku Sejm Ustawodawczy nadał mu uprawnienia Naczelnika Państwa, a 19 marca 1920 roku został mianowany Pierwszym Marszałkiem Polski.

W czasie walk o niepodległość i granice dowodził operacjami wojskowymi i przewodził państwu. Podczas wojny polsko-sowieckiej osobiście kierował wyprawą wileńską w kwietniu 1919 roku, wyprawą kijowską w okresie kwiecień–maj 1920 roku. W sierpniu 1920 roku opracował koncepcję planu bitwy warszawskiej i poprowadził Grupę Uderzeniową do natarcia znad Wieprza, doprowadzając do pokonania nacierających na Warszawę sił Armii Czerwonej. Zwycięstwo w bitwie warszawskiej, rozegranej w dniach 13–25 sierpnia 1920 roku, w dużym stopniu było jego osobistą zasługą. Zadecydowało ono o przejściu do kontrofensywy wojsk polskich i zwycięskiej bitwy nad Niemnem we wrześniu 1920 roku, a tym samym do wygrania wojny z Rosją Sowiecką i zapewnienia niepodległości Rzeczypospolitej oraz zahamowania ekspansji bolszewizmu na Europę.

W dniu 14 grudnia 1922 roku Józef Piłsudski przekazał władzę Prezydentowi Rzeczypospolitej, sam zaś objął wówczas funkcje szefa Sztabu Generalnego WP i przewodniczącego Ścisłej Rady Wojennej. Po zamordowaniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabriela Narutowicza i braku stałości rządów, w maju 1923 roku zrezygnował ze wszystkich funkcji wojskowych i zamieszkał w podwarszawskim Sulejówku, w dworku „Milusin” stanowiącym dar Komitetu Żołnierza Polskiego. W 1926 roku powrócił do władzy w wyniku tzw. przewrotu majowego. Był zwolennikiem silnego i sprawnego państwa oraz ograniczenia roli partii politycznych, realizujących, jego zdaniem, partykularne, a nie państwowe interesy. Spowodował daleko idące modyfikacje ustrojowe, przeprowadzając je pod hasłem „sanacji”, czyli uzdrowienia państwa. W dniu 31 maja 1926 roku Zgromadzenie Narodowe wybrało go na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej, którego jednak nie przyjął. Był dwukrotnie prezesem Rady Ministrów, a przez prawie cały tzw. okres pomajowy aż do śmierci – ministrem spraw wojskowych i generalnym inspektorem sił zbrojnych.

Zmarł 12 maja 1935 roku w Warszawie. Został pochowany w Krakowie na Wawelu w krypcie św. Leonarda. W 1937 roku na polecenie metropolity krakowskiego arcybiskupa Adama Sapiehy trumna z jego szczątkami została przeniesiona do krypty pod wieżą Srebrnych Dzwonów. Serce Józefa Piłsudskiego złożono w grobie jego matki na cmentarzu na Rossie w Wilnie. Józef Piłsudski został odznaczony m.in.: Orderem Orła Białego, Orderem Virtuti Militari I, II i V klasy, Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Niepodległości z mieczami, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, francuskim Krzyżem Wielkim Orderu Legii Honorowej. 

generuj pdf
Kontakt
Zobacz nas na:
© 2017 MW RP